ژئوپارک قشم بعد از جنگ: آیا ژئوسایتها آسیب دیدهاند و هنوز می‌شود از آنها بازدید کرد؟
طبق اظهارات مدیر ژئوپارک جهانی قشم در مرداد ۱۴۰۵، ژئوسایتهای جزیره در حملات چند ماه اخیر آسیبی ندیدهاند. اما در گزارش دیگری آمده یونسکو آسیب ناشی از امواج انفجار را کاملاً رد نمی‌کند. پیش از بازدید، وضعیت هر ژئوسایت را از منابع محلی تأیید کنید.
ژئوپارک قشم چیست و چرا مهم است؟
ژئوپارک قشم نخستین ژئوپارک خاورمیانه در شبکه جهانی ژئوپارک‌های یونسکو است و از سال ۱۳۸۵ (۲۰۰۶) عضو این شبکه است. طبق منابع، مساحت محدوده ثبت‌شده حدود ۲٬۰۶۳ کیلومتر مربع است و ۲۵ ژئوسایت دارد.
مسیر این عضویت همیشه هموار نبوده است. چند منبع می‌نویسند که ژئوپارک قشم در سال ۱۳۹۱ به دلیل اجرا نشدن معیارهای یونسکو از فهرست حذف شد و در اردیبهشت ۱۳۹۶ دوباره کارت سبز گرفت. ژئوپارک‌های جهانی هر چهار سال ارزیابی می‌شوند؛ پس نگهداری ژئوسایتها و خدمات بازدیدکننده برای حفظ این عنوان اهمیت دارد.
وضعیت ژئوسایتهای قشم بعد از جنگ
پس از آتش‌بس موقت در فروردین ۱۴۰۵، کمیسیون ملی یونسکو ایران از همه پایگاه‌ها و آثار ثبت‌شده کشور خواست گزارش وضعیت بدهند. بر اساس گزارش «پیام ما» که در ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ منتشر شد، قرار شد این گزارش‌ها از طریق کمیسیون ملی به نهادهای بین‌المللی و دبیرخانه یونسکو برسد.
اظهار مدیر ژئوپارک
در همین گزارش، سجاد اشگرف، مدیر ژئوپارک جهانی قشم، خبر داده که ژئوسایتهای جزیره در جریان حملات چند ماه اخیر آسیبی ندیدهاند. این اظهار یک سخن رسمی است، نه نتیجه یک ارزیابی مستقل؛ پس باید آن را همراه با گزارش‌های دیگر خواند.
هشدار درباره امواج انفجار
ایران‌وایر در گزارشی از ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ می‌نویسد یونسکو نمی‌تواند احتمال آسیب انفجارها به ژئوسایتهای قشم را کاملاً رد کند. کیمیا عجایبی در این گزارش اثر انفجارها را با امواج زمین‌لرزه مقایسه کرده و گفته این امواج ممکن است در ژئوسایتها لرزش، تنش یا ریزش ایجاد کنند. به گفته او، فاصله محل انفجارها از ژئوسایتها یکی از دلایل احتمالی سالم ماندن آنهاست.
بزرگ‌ترین خسارت کنونی: افت گردشگری
توقف یا کاهش ورود گردشگران درآمد بازدید از ژئوسایتها، فروش صنایع‌دستی و سوغات و فعالیت‌های وابسته را کم کرده و کسب‌وکارهای محلی را زیر فشار گذاشته است. عجایبی این وضعیت را بزرگ‌ترین خسارت کنونی جنگ به ژئوپارک قشم دانسته و گفته کاهش درآمد، منابع مالی نگهداری و توسعه ژئوسایتها را هم محدود می‌کند.
ژئوپارک قشم بعد از جنگ
کدام ژئوسایتها را ببینیم؟
ژئوسایتها در منابع زیر بیشتر نام برده شده‌اند؛ برای هر کدام نکته کوتاهی از آورده‌ایم:
- دره ستارگان: حدود ۱۵ کیلومتر با شهر قشم فاصله دارد و کنار روستای برکه خلف است. طبق منابع، خارج از محدوده ژئوپارک است، اما به دلیل ساختار ژئومورفولوژی ویژه یکی از ژئوسایتهای اصلی پذیرفته شده است
- تنگه چاهکوه: دو تنگه عمود بر هم که در بعضی نقاط عرضشان کمتر از یک متر است
- دره تندیسها: از ژئوسایتهای ثبت‌شده که شباهت زیادی به دره ستارگان دارد
- موزه ژئوپارک قشم: طبق منابع صحنه‌هایی از زندگی انسان‌های نخستین و مجموعه‌ای از گونه‌های جانوری، سنگ‌ها و صدف‌ها را نشان میدهد
- گنبد نمکی و غار نمکدان: از ژئوسایتهای معروف جزیره
- جنگل حرا و جزایر ناز: از جاذبه‌های طبیعی پرتکرار در فهرست دیدنی‌ها؛ برای جنگل حرا معمولاً همراهی راهنما توصیه می‌شود
- بام قشم، دره شور و کورکورا کوه: از دیگر ژئوسایتهای فهرست‌شده
فهرست رسمی دقیق ژئوسایتها را از دفتر ژئوپارک بگیرید، چون منابع در نام و تعداد زیرمجموعه‌ها کمی اختلاف دارند.
بهترین زمان بازدید از ژئوسایتها
با توجه به گرمای جزیره، بهترین زمان بازدید از دره ستارگان از اواسط پاییز تا اواخر زمستان است. مهر و آبان یعنی همین فصل در حال شروع است؛ اما در شرایط فعلی، زمان‌بندی را با وضعیت ایمنی، دسترسی جاده‌ها و ساعت بازدید هر ژئوسایت هماهنگ کنید.
برنامه‌ریزی برای یک روز بازدید
پیشنهاد می‌کنیم ژئوسایتهای نزدیک به هم را در یک مسیر ببینید. مثلاً کنار ژئوپارک، تنگه چاهکوه، کاسه سلخ، روستای طبل، سد تاریخی گوران و دره تندیسها نام برده شده‌اند. چون فاصله و زمان رسیدن در منابع یکدست نیست، مسیر را روی نقشه و با راهنمای محلی تنظیم کنید و برای هر ژئوسایت زمان کافی در نظر بگیرید.
اگر زمان کم دارید، یک یا دو ژئوسایت را انتخاب کنید و به‌جای دویدن میان جاذبه‌ها، بازدید آرام‌تر و مطمئن‌تر را ترجیح دهید. دید و عکاسی در ساعات خنک‌تر روز هم راحت‌تر است.
نکات ایمنی و بازدید مسئولانه
این‌ها توصیه‌های عمومی‌اند، نه دستور رسمی:
- هشدارها و محدودیت‌های محلی را جدی بگیرید و اگر مسیری بسته است وارد آن نشوید
- به دیواره‌ها، صخره‌های سست و لبه‌های ناپایدار نزدیک نشوید، چون کارشناسان به احتمال ریزش در اثر لرزش اشاره کرده‌اند
- برای جنگل حرا و مسیرهای کم‌شناخته از راهنمای محلی کمک بگیرید
- سنگ، صدف و نمونه‌های طبیعی را از محوطه بیرون نبرید
- آب کافی همراه داشته باشید و در ساعات گرم روز بازدید نکنید
- از کسب‌وکارهای محلی خرید کنید، چون درآمد گردشگری به نگهداری ژئوسایتها کمک می‌کند
پیش از رفتن چه چیزی را تأیید کنیم؟
بیشتر مقاله‌های جاهای دیدنی قشم قدیمی‌اند و فهرست ساعت‌ها یا شرایط بازدید در آنها به امروز نمی‌خورد. گزارش‌ها از آسیب برخی اسکله‌های گردشگری هم خبر داده‌اند. پس پیش از سفر با دفتر ژئوپارک یا میزبان محلی تماس بگیرید و این موارد را بپرسید: باز بودن هر ژئوسایت، وضعیت مسیر دسترسی، نیاز به راهنما و ساعت بازدید.
ژئوپارک جهانی قشم
جمع‌بندی
گزارش مدیر ژئوپارک می‌گوید ژئوسایتها آسیب ندیدهاند، اما گزارش دیگری یادآوری می‌کند که امواج انفجار می‌توانند لرزش یا ریزش ایجاد کنند. پس بازدید کنید، اما با احتیاط، با راهنمای محلی و بعد از تأیید وضعیت. بازدید مسئولانه هم به اقتصاد محلی و هم به نگهداری ژئوپارک کمک می‌کند.
سوالات متداول (FAQ)
آیا ژئوسایتهای قشم در جنگ آسیب دیدهاند؟
مدیر ژئوپارک جهانی قشم در مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرده ژئوسایتها در حملات اخیر آسیبی ندیدهاند، اما گزارش دیگری از احتمال اثر امواج انفجار بر آنها هشدار میدهد.
ژئوپارک قشم چند ژئوسایت دارد؟
ژئوپارک قشم ۲۵ ژئوسایت دارد که دره ستارگان، تنگه چاهکوه، دره تندیسها و غار نمکدان از معروفترین آنهاست.
ژئوپارک قشم از چه سالی عضو یونسکو است؟
ژئوپارک قشم از سال ۱۳۸۵ (۲۰۰۶) نخستین ژئوپارک خاورمیانه در شبکه جهانی ژئوپارک‌های یونسکو است.
بهترین زمان بازدید از دره ستارگان کی است؟
بهترین زمان را از اواسط پاییز تا اواخر زمستان می‌داند.
آیا دره ستارگان داخل محدوده ژئوپارک قشم است؟
دره ستارگان بیرون از محدوده ژئوپارک است، اما به دلیل ساختار ویژهاش یکی از ژئوسایتهای اصلی پذیرفته شده است.
پیش از بازدید از ژئوپارک قشم چه چیزی را باید بررسی کرد؟
باز بودن ژئوسایت، وضعیت جاده، ساعت بازدید و نیاز به راهنما را از دفتر ژئوپارک یا میزبان محلی بپرسید.
نظرات کاربران